آلبوم سرودهای قدیمی ایران از منوچهر صهبایی

iranian-hymns

آلبوم موسیقی سرودهای قدیمی ایران با گردآوری و اجرای پیانوی «منوچهر صهبایی» از سوی موسسه‌ی ماهور منتشر شد.
به گزارش مجله‌ی موسیقی ملودی، آهنگ‌سازان این آلبوم موسیقی «آلفرد ژان-باتیست لومر»، «غلام‌رضا مین‌باشیان»، «علی‌محمد خادم‌میثاق»، «غلام‌حسین مین‌باشیان»، «فریدون فرزانه» و «ضیا مختاری» هستند.
منوچهر صهبانی که گردآوری آثار و اجرای پیانوی آن‌ها را در این آلبوم برعهده دارد در مورد اثر می‌نویسد: « در دهه‏ى ۱۳۷۰ شمسى، زمانى كه مشغول تحقيق در زمينه‏ى موسيقى چندصدايى ايران به منظور ارائه‏ى دومين تز دكتراى خود به دانشگاه استراسبورگ (فرانسه) بودم، در كنار آثار متعدد براى اركستر سمفونيك و يا گروه‏هاى مختلف موسيقى مجلسى، به قطعاتى براى پيانو دست يافتم. مهم‏ترينِ اين آثار مجموعه‏اى بود به نامِ «آوازها و تصنيف‏هاى ايرانى» اثر آلفرد ژان باتيست لومر. اين آثار را كه قبل از سال ۱۹۰۰ ميلادى تصنيف شده بودند، اينجانب در دهه‏ى ۱۳۷۰ شمسى براى اولين‏بار در سوئيس اجرا و ضبط و در سال ۱۳۸۲، با همكارى مؤسسه‏ى فرهنگى هنرى ماهور، در تهران منتشر كردم. گروه دوم از اين آثار قطعاتى بودند كه قبل از سال ۱۳۲۰ شمسى به‏عنوان »سرود« به‏وسيله‏ى موسيقيدانان آن زمان نوشته و سپس اكثر آنها، بدون اينكه اجرا شوند، به دست فراموشى سپرده شده بودند. در آلبوم حاضر با تعدادى از اين آثار آشنا مى‏شويد.

در كتاب‏‌هاى تاريخ موسيقى و رساله‌ها آمده است كه در سال ۱۲۵۲ شمسى (۱۸۷۳ ميلادى)، در مراسم ميهمانى‏اى كه ملكه ويكتورياى انگلستان به افتخار ناصرالدين‏شاه قاجار در قصر ويندسُر برگزار كرده بود، سرود ملى ايران نواخته شد. اين سرود تا سال ۱۲۸۸ شمسى، يعنى تا آخر سلطنت محمدعلى‏شاه قاجار، سرود ملى ايران بود. پس از جستجوى زياد، به يك نت‏نوشت براى پيانو از يك سرود ملى دست يافتم كه حدس مى‏زنم مى‏تواند همان سرودى باشد كه به آن اشاره شد. متأسفانه تابه‏امروز هيچ نت‏نوشتِ اركسترى‏اى از اين اثر نيافته‏ام. در اينجا سعى كرده‏ام نسخه‏ى پيانويى، كه تنها نت‏نوشتِ اصلى از اين اثر است، را بدون هيچ تغييرى اجرا كنم (قطعه‏ى ۱). هرگونه سازآرايى و يا شعرگذارى جديد بر روى اين اثر مى‏تواند به اصالت آن صدمه‏ى جبران‏ناپذيرى وارد آورد.

در سال ۱۲۸۸ شمسى، زمان سلطنت احمدشاه قاجار، سرود ملى جديدى به‏وسيله‏ى غلام‏رضا مين‏باشيان تصنيف شد (قطعه‏ى ۲) كه دومين سرود ملى ايران و اولين سرود ملى بعد از انقلاب مشروطيت است.

علی‌محمد خادم‏ميثاق يكى از بزرگ‏ترين خدمتگزاران به موسيقى ايران بود. در كنار فعاليت‏هاى ديگر هنرى، او قطعات متعددى تصنيف كرد كه از ميان آنها هشت سرود (قطعه‏هاى ۳ تا ۱۰) در اين مجموعه معرفى شده‏اند.

«سرود فوزيه» و سرود «جشن درخت‏كارى» (قطعه‏هاى ۱۱ و ۱۲) از ساخته‏هاى غلام‏حسين مين‏باشيان است.

قطعه‏هاى ۱۳ و ۱۴ در اين مجموعه هر دو نامِ «سرود هواپيمايى» دارند و گويا هر دو اثر براى مناسبت خاصى نوشته شده‏اند. قطعه‏ى ۱۳ اثر فريدون فرزانه است كه به‏خاطر دارم در اولين سال‏هاى تحصيلات موسيقى‏ام، يعنى اواسط دهه‏ى ۴۰، استاد سلفژ هنرستان عالى موسيقى بود. قطعه‏ى ۱۴ اثرى است از ضياء مختارى.

يكى از بزرگ‏ترين خدماتى كه اين موسيقيدان به تاريخ موسيقى كشورمان كرد اهداى نسخه‏اى از مجموعه‏ى «آوازها و تصنيف‏هاى ايرانى» اثر لومر به روح‏الله خالقى بود. در آذرماه ۱۳۳۳، يك نسخه‏ى چاپى از آن اثرِ ۵۰ صفحه‏اى از طرف ضياء مختارى به روح‏الله خالقى اهدا شد. خالقى اين مجموعه را در كتابخانه‏ى هنرستان ملى موسيقى، با شماره‏ى ۳۱۴، ثبت كرد. پشت جلد آن مجموعه جمله‏ى اهدايى و تاريخ آن از طرف ضياء مختارى و شماره‏ى فهرست كتابخانه از طرف روح‏اللَّه خالقى ديده مى‏شود. آن مجموعه را اينجانب از روى كپى نسخه‏ى اصل، كه به‏وسيله‏ى فرهاد فخرالدينى در اختيارم قرار گرفت، اجرا و ضبط كردم. اگر سخاوتمندى ضياء مختارى و درست‌كارى روح‏الله خالقى و دوستى فرهاد فخرالدينى نبود، براى من دستيابى به آن اثر غيرممكن مى‏شد و در نتيجه آن مجموعه‏ى بسيار مهم، كه يكى از اسناد پراهميت موسيقى ايرانى و يكى از اولين نت‏نويسى‏هاى آوازها و تصنيف‏هاى موسيقى كشورمان است، مثل بسيارى از آثار پرارزش ديگر كه براى هميشه مفقود شدند، هرگز به‏صورت كامل و اصيل اجرا و بر روى سى‏دى نمى‏آمد تا براى هميشه ماندگار بماند.

اميدوارم با انتشار مجموعه‏ى «سرودهاى قديمى ايران» شمعى، هرچند كم‏نور، در راه موسيقى چندصدايى ايران روشن و بدين‏وسيله خدمتى ناچيز به موسيقى كشورمان كرده باشم.»

مشترک مطالب مجله ملودی شوید!

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*