نوآورانه یا دچار تکرار: نقدی بر آلبوم «حریص» از محسن چاوشی

mohsen-chavoshi_1

آلبوم «محسن چاوشی» با نام «حریص» در بهمن‌ماه ۱۳۸۹ انتشار یافت و علاقمندان او منتظر بودند تا فضای تازه‌ای را در این آلبوم احساس کنند.
مکنونه صافی: یکی از نخستین نکاتی که در مورد آلبوم حریص از محسن چاوشی توجه‌ را به خود جلب می‌کند کاور آن است. برخلاف آلبوم‌های «یه شاخه نیلوفر» و «ژاکت» که کاور و طرح روی جلد بسیار ساده بود و به نظر می‌رسید که با عجله و بدون برنامه‌ریزی خاصی تهیه شده، کاور آلبوم حریص تصویر خود خواننده را دارد و به نظر می‌رسد که با وسواس بیشتری روی آن کار شده است.  زمانی که نگاهی به داخل آلبوم بیندازیم متوجه می‌شویم که مانند آلبوم «یه شاخه نیلوفر» متن تمامی آهنگ‌ها در کتابچه‌ی معرفی موجود است و وسواس چاوشی  بر روی کارهایش به‌طور کامل در گوشه گوشه‌ی آلبوم به چشم می‌خورد.
آهنگ‌سازی تمام قطعات آلبوم حریص، کار خود محسن چاوشی است، اما در کل این آلبوم به آن زیبایی که همه انتظارش را داشتند نبود. شاید بزرگ‌ترین ضعف آلبوم چاوشی، یک‌نواخت نبودن آهنگ‌هاست که مخاطب را گیج می‌کرد. چیزی که با وجود نقاط قوت آلبوم، بدجوری توی ذوق مخاطبان می‌زند. نکته‌ی بعدی، تنظیم‌های تکراری «کوشان حداد» است که اگرچه در آهنگ اول به دلیل متفاوت بودن، حس جالبی را به وجود می‌آورد اما به دلیل نبودنِ خلاقیت، قطعات بعدی تکراری به‌نظر می‌رسند. عناصر ناامیدی، تنفر و انزجار از خیانت نیز هنوز در آهنگ‌های چاوشی به چشم می‌خورد و شاید کمی قدیمی و نخ نما شده است.

  • قطعه‌ی چمدون، ترانه : امیر ارجینی – تنظیم : کوشان حداد

«چمدون» نخستین آهنگ آلبوم است و همان‌طور که از کوشان حداد انتظار می‌رفت «چمدون» را به‌صورتی جوان‌پسند و ریتمیک تنظیم کرده است. این  آهنگ شروعی خوب و حساب‌شده‌ است برای آلبومی که عمده‌ی مخاطبان آن‌را جوانان تشکیل می‌دهند. اما شاید ضعف بزرگ این قطعه، ترانه‌سرایی «امیر ارجینی» است که به نظر می‌رسد تا حدی باعث افت آهنگ شده است. گویا باید ارجینی را تمام شده دانست و از همان آهنگ «یه شاخه نیلوفر» می‌شد فهمید که او ترانه‌سرایی در حد و اندازه‌های چاوشی نیست. این در حالی‌ست که در تمام طول آهنگ، خواننده تلاش دارد ضعف شعر را با فراز و فرودهایش جبران کند.

    greedy

  • قطعه‌ی پروانه ها، ترانه : حسین صفا – تنظیم : محسن چاوشی

دومین آهنگ آلبوم حریص با تنظیم خود محسن چاوشی زیبایی خاصی پیدا کرده است. هر چند در آلبوم‌های قبلی که چاوشی کار تنظیم تمام قطعات را بر عهده داشت یک نکته به‌طور کامل مشخص بود: تکرار! و می‌شد آهنگ را حتا بدون گوش دادن به آن حدس زد. اما به نظر می‌رسد در این آلبوم، سپردن تنظیم به کوشان حداد فضای آلبوم را تا حدی عوض کرده است و در ۲ آهنگی که چاوشی در مقام تنظیم‌کننده قرار گرفته کاری بی نقص و بدیع را به معرض نمایش گذاشته ‌است.  این قطعه در ابتدا با نوختن سازهای بادی سنتی شروع میشود و چاوشی با ریتمی پایین و سنگین خواندن را آغاز می‌کند و درست در زمانی که شنونده حس می‌کند که ریتم تکراری و یک‌نواخت شده، با تغییری سریع، ریتم را تند می‌کند و همین زیبایی آهنگ را دوچندان کرده است . اما شاید نقص بزرگ این آهنگ هم شعر آن است. در شعر «حسین صفا» ترجیع‌بندها رعایت نشده است و هم‌چنان قافیه‌های شعر کمی بی‌ربط و ابتدایی نوشته شده‌است . برای مثال در مصراع «حال و هوای برگ‌ریزون چشمامو، هه پاییزم نمی‌دونه». به هر حال این آهنگ هم در سطح متوسط رو به بالاست.

  • قطعه‌ی غیرمعمولی، ترانه : علی بحرینی – تنظیم : کوشان حداد

«غیرمعمولی» را می‌توان یکی از بهترین آهنگ‌های این آلبوم دانست چرا که «علی بحرینی» کار ترانه‌سرایی متفاوت خود را به خوبی بلد است و می‌داند که چه‌طور می‌شود از عامیانه‌ترین کلمات فرهنگ ایران ترانه‌ای به‌دردبخور درآورد. این را می‌توان از لا‌به‌لای مصرع‌های ترانه بیرون کشید مثل: «می‌دونستم خوبی ولی نه تا این حد» یا «این دیگه دست من نیست بستگی داره به تو…». یک آهنگ ۶/۸ به تمام عیار با تنظیم زیبای کوشان حداد. شاید بهتر بود این آلبوم به نام کوشان حداد نام‌گذاری می‌شد چون تنظیم‌های متفاوت و جوان پسند او این آلبوم را زیباتر کرده است. اگر قرار بود من نام‌گذاری این آلبوم را به عهده داشته باشم شاید نام آن را «غیرمعمولی» می‌گذاشتم چون به مراتب زیباتر و متفاوت‌تر از «حریص» است.

  • قطعه‌ی بوف‌ کور، ترانه : امیر ارجینی – تنظیم : امیرحسین سرگزی

به‌نظر می‌رسد شاعر تلاش کرده این قطعه را به مفهوم اصلی رمان مشهور «بوف‌ کور» نزدیک کند البته ترانه اشاره‌ی چندان مشخصی به رمان ندارد. امیر ارجینی در این قطعه به‌مراتب بهتر از قطعه‌ی اول عمل کرده و شعر آن حرفه‌ای‌تر و دارای مضامین بهتری نسبت به قطعه‌ی اول است. تنظیم امیر حسین سرگزی نیز خوب است و در کل این قطعه یکی از آهنگ‌های قوی آلبوم محسوب می‌شود. درضمن استفاده از ویلن و گام‌های پایین خواننده در شروع کار، به زیبایی آن افزوده است.
mohsen-chavoshi_1

  • قطعه‌ی غم و شادی، ترانه : امیر ارجینی – تنظیم : شهاب اکبری

غم و شادی شاید متفاوت‌ترین آهنگ چاوشی باشد. گیتار کلاسیک غمناک اول آهنگ، فکر انسان را به جای دیگری می‌برد و بعد آن صداهای عجیب و غریب که فقط از تنظیم‌کننده ای چون شهاب اکبری برمی‌آید. سپردن تنظیم به شهاب اکبری بهترین انتخاب برای این قطعه‌ی متفاوت است. به نظر می‌رسد تناقض بین قسمت‌های نخستین آهنگ، آن گیتار ملایم و آن صدای «له» برای سبک موسیقی چاوشی چیزی از یک انقلاب کم ندارد. البته برایم سخت است که عبارت بسیار ضعیف را برای شعر این آهنگ به کار ببرم. به نظر می‌رسد شاعر هیچ مفهوم خاصی را در شعر دنبال نمی‌کند و نتیجه‌ی خاصی نیز از شعر برداشت نمی‌شود. بهترین قسمت این آهنگ شاید همان تنظیم زیبای شهاب اکبری باشد.

  • قطعه‌ی حریص، ترانه : امیر ارجینی – تنظیم : کوشان حداد

این قطعه یکی از ضعیف‌ترین آهنگ‌های آلبوم است. ترکیب تنظیم، ترانه و آهنگ‌سازی به‌معنای واقعی کلمه، تکراری‌ست و این از جذابیت آهنگ کاسته است. شعر آن به سبک کارهای قدیمی محسن چاوشی صحبت از خیانت، ناامیدی و سرخوردگی می‌کند و فضایی خسته‌کننده و قدیمی دارد. اما با وجود تمام این ضعف‌ها خواننده کار خوبی ارائه داده است. شروع از گام های پایین‌تر به آهنگ، جلوه‌ای زیبا داده است و ادای کلمه حریص با عصبانیتی طبیعی باعث می‌شود حس ترانه به شنونده القا شود. به نظرم این قطعه می‌توانست خیلی بهتر از این‌ها تنظیم شود و به عنوان اسم آلبوم، آهنگ ضعیفی است.

  • قطعه‌ی پرنده غمگین، ترانه : حسین صفا – تنظیم : امید حجت

چاوشی در این آهنگ، خودش است. همانی که سال‌هاست از او می‌شنویم و دوست داریم. «حسین صفا» ترانه‌ای در همین راستا برای آهنگ سروده و «امید حجت» نیز به‌صورتی کم‌نقص آن‌را تنظیم کرده است. شروع آرام این قطعه بسیار مناسب است و خواننده در همین فضا شروع به خواندن می‌کند: «چه مرگته…»… این قطعه در سطح بالایی قرار دارد و چاوشی یک بار دیگر نشان داد که سبک منحصر به فرد خودش را بهتر از هر سبک دیگری می‌تواند اجرا کند.

  • قطعه‌ی زیبایی، ترانه : امیر ارجینی – تنظیم : کوشان حداد

به نظر می‌رسد که ترکیب ارجینی و حداد همیشه باید لنگ بزند. در یک جا هم که ترانه‌ی به نسبت بهتری از امیر ارجینی دیدیم، تنظیم تکراری و ضعیف کوشان حداد کار را خراب کرده است. حداد سعی کرده ترانه را با شلوغ‌کاری جذاب کند اما شلوغی بیش از حد، صدای خواننده را گم کرده‌است و به‌سختی می‌شود با آرامش به این قطعه گوش سپرد. این طور به‌نظر می‌آید که وقتی خلاقیت حرف اول را بزند کوشان حداد جایی برای صحبت کردن ندارد. تنظیم حداد بزرگ‌ترین ضعف این آهنگ است، گویی خود او هم سبک کار از دستش در رفته و نتوانسته کاری در خور این آلبوم و بزرگی خواننده‌اش ارائه کند.

    mohsen-chavoshi_1

  • قطعه‌ی بادبادکای رنگی، ترانه : امیر ارجینی – تنظیم : شهاب اکبری

باز هم شهاب اکبری و تنظیمی کم نظیر! این آهنگ بر خلاف بقیه آهنگ‌های آلبوم، هم ترانه و هم تنظیمی قوی دارد. صدای اول آهنگ دوران کودکی را تداعی می‌کند و ترانه زیبای امیر ارجینی این بار در سطحی قابل قبول ارائه شده است. گرچه پرداختن او به دوران کودکی و بعد از آن جوانی نشان می‌دهد که او از روی دوران نوجوانی پریده است اما روش اتصال این ۲ دوران به هم قابل قبول است . ملودی آرام و زیبای این آهنگ و تنظیم استادانه شهاب اکبری نقاط قوت «بادبادکای رنگی» است و زمانی‌که از صدای خنده و بازی بچه‌ها در پس‌زمینه‌ی آهنگ استفاده می‌شود حسی که مورد نظر خواننده‌ی این قطعه بوده به شنوندگان منتقل می‌شود.

  • قطعه‌ی کافه‌های شلوغ، ترانه : حسین صفا – تنظیم : محسن چاوشی

شاید حرفه‌ای ترین قطعه‌ی آلبوم حریص، همین «کافه‌های شلوغ» باشد. شعر بسیار زیبای «حسین صفا» که بر خلاف ترانه‌های «امیر ارجینی» روایت مشخصی را پیش می‌برد و شنونده بعد از اتمام آهنگ قادر به نتیجه‌گیری است.‌ هم‌چنین تنظیم بسیار قوی محسن چاوشی که باعث دو چندان شدن زیبایی آهنگ می‌شود از نکات قابل توجه کافه‌های شلوغ هستند. نواخته شدن گیتار الکتریک در ملودی‌های بدون کلام نیز ریتم زیبایی به آهنگ داده است. این قطعه از آن دسته آهنگ‌هایی‌ست که دل هر شنونده‌ای را به لرزه در می‌آورد. دکلمه‌ی به‌جا، کوتاه و زیبای حسین صفا در پایان آهنگ نیز بسیار زیباست و نشان از آهنگی قوی و حرفه‌ای دارد.

  • قطعه‌ی دلم تنهاس، ترانه : امیر ارجینی – تنظیم : شهاب اکبری

این آهنگ با صدای خود چاوشی شروع می‌شود و فقط چند ثانیه وقت لازم است که مخاطب متوجه‌ی این موضوع شود: باز هم امیر ارجینی و باز هم ترانه‌ای بدون مفهوم و بچه‌گانه… : «تو می‌دونی، تو خیلی وقته می‌دونی…»  قافیه‌های این شعر ضعیف و غیرقابل گوش دادن است. شهاب اکبری هر چه در توان داشته به اجرا گذاشته تا این قطعه اندکی حرفه‌ای به نظر برسد .شاید همین تنظیم باعث شده که در نهایت، آهنگ قابلیت گوش دادن پیدا کند! اما ضعف ترانه تا حدی مشهود است که کسی نمی‌تواند آن‌را انکار کند. البته سه‌تاری که در ملودی بی کلام آهنگ استفاده شده قابل تحسین است.

  • مکنونه صافی/ مجله‌ی موسیقی ملودی

مشترک مطالب مجله ملودی شوید!

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*