موسیقی لبنان با ساز «بوزوک» به نوازندگی استاد مطرمحمد

melodymag

گزیده‌ای از موسیقی کشور لبنان با نوای ساز «بوزوک» به نوازندگی استاد «مطر محمد» توسط موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی ساز لبنانی بوزوكِ (بوزوکی) امروزی لوتی با دسته‌ی بلندِ هشتاد سانتی‌متری و كاسه‌ی طنینی گلابی‌شكلِ پشت‌خمیده یا پشت‌صافْ به طول چهل سانتی‌متر است.

روی دسته‌ این ساز، بیست‌وچهار تا بیست‌وهفت پرده‌ی ثابت بسته می‌شود و دارای گوشی‌هایی مدرن است. روی ساز معمولاً با چوب، گوش‌ماهی، صدف و یا فلز تزیین شده است اما بوزوك سنتی موقّرتر و ساده‌تر است. سیم‌های آن فلزی هستند و جفت‌جفت بسته می‌شوند. بوزوك سنتی سه جفت سیم دارد كه معمولاً می ـ سی ـ می كوك می‌شوند. ملودی روی جفت سیم اول نواخته می‌شود و دو جفت سیم بم‌تر غالباً به‌صورت واخوان به‌كار می‌روند. از حدود نیمه‌های قرن بیستم، تحت‌تأثیر موسیقی غربی و همراه با ترویج موسیقی لایكا، استفاده از بوزوك چهار جفت سیمه با كوك رایج‌ترِ ر ـ سُل ـ سی ـ می به‌شدت گسترش یافت. سیم‌ها در ساز بوزوك با مضرابی از شاخ یا پَر نواخته می‌شوند.
بوزوك سازی رایج در یونان است و از حدود نیمه‌های قرن بیستم اغلب به‌عنوان ساز ملّی این كشور تلقی می‌شود. بوزوك از خانواده‌ی تنبور است و شباهت زیادی به تنبور بلغاری یا ضربی، تنبوریتزا و ساز، دارد اما وجه‌تمایزش پرده‌های غیرقابل حركت (از اواخر قرن بیستم) و صدای فلزی‌ترِ آن است.

مطرمحمد به سال ۱۹۳۹ در جلگه‌ی بقاع (Bekaa) در لبنان متولد شد. او زاییده‌ی خانواده‌ای از كولی‌هاست. موسیقی‌دان‌هایی دوره‌گرد و منتقل‌كننده‌ی موسیقی از پدر به پسر. پدر و برادر بزرگ‌ترِ مطر نواختن ساز بوزوك را از هفت سالگی به او آموزش دادند. در اوایلِ دهه‌ی شصت میلادی او نخستین قدم‌های حرفه‌ای خود را در قالب برخی برنامه‌های عربی بی‌بی‌سی (BBC) برداشت اما این در فستیوال بعلبك شناخته شد. از آن پس شهرت او در تمام جهان عرب و حتی در خارج از آن گسترش یافت.
استعدادهای ذاتی مطر كه وارث یك سنت شفاهی بود به او اجازه داد تا به شیوه‌ای تجربی به عملِ یك هنر حقیقتاً عالمانه بپردازد. او در خطِّ سیرِ هنری‌اش یك تك‌نوازِ درخشان و یك بداهه‌نوازِ پُرابتكار بود كه در عین حال به روح و بنیان‌های نظری موسیقی عرب وفادار باقی ماند.
ضبط‌های كنسرت‌های او در تئاتر بیروت در سال ۱۹۷۲ ــ كه در سی‌دی حاضر گزیده‌ای از آن‌هاست ــ از آخرین شواهد هنر بی‌همتای اوست. مطرمحمد، در هفتم دسامبر ۱۹۹۵ فوت کرد. سی‌دی حاضر چهار تقسیمِ نواخته شده با ساز بوزوك در مقام‌های كلاسیك عرب را ارائه می‌کند.

مشترک مطالب مجله ملودی شوید!

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*